Skip to main content
Itzuli ToponHisp
  • Consulta del diccionario
  • Resultados del proyecto
  • Bibliografía
  • Fuentes
  • Ikertzaileentzako sarrera
esglcaeupt-ptastan

Monterroso

Monterroso

Tipologia edo geografia karakterizazioa

Concello
Idioma del topónimo
Galego

Etimoa

MONTE
Latino
Mendi izenak » Goraguneak
RŌSU
Latino
Mendi izenak » Elkarketa

Laburpen orokorra

Composto por monte, do lat. mons, e rosus, de orixe escura, quizais participio do verbo rodo ‘roer, rozar, desgastar’, isto é, ‘monte erosionado’. 

Geografi, historia, administrazio alderdiak

Monterroso era nun principio o nome dun monte. Máis adiante (polo menos desde finais do séc. XI) pasou a designar un condado, o anteriormente chamado durriense, xentilicio correspondiente ó actual Dorra (Antas de Ulla).  A principios do XIII xa nomea o núcleo de poboación que actualmente é o concello de Monterroso.

Leku izen honentzako informazio berezkoa

A segunda parte deste composto tense identificado co latín RUSSUS, pero, por unha banda, esta voz latina non deixou descendentes nesta zona da Romania (vid. PatRom_IV.1, s.v. Russus), e, por outra, as atestacións medievais o desmenten, pois aparece de forma consistente con –s-.

Nicandro Ares (2000, TopGal) propuxo rosum, participio do verbo rodo 'roer, rozar, desgastar'. Máis tarde, Vázquez García (2002), no seu estudo sobre a toponimia deste concello, apoiou esta hipótese porque “o sustrato do termo municipal é de tipo granítico, cun potente recubrimento areoso, con escasa presenza de minerais de cor vermella ou roxa”; esta realidade extralingüística descarta tamén o étimo ROSSUS. Desde o punto de vista lingüístico non é usual atopar un descendente léxico sen máis apoio ca un único topónimo. Existen varios posibles cognados, Ponterrosa (Palas de Rei, Lu) e Fontes Rosas (Touro), das que carecemos de documentacións medievais que permitan deitar luz sobre a súa orixe, se non é a mesma que propón Ares.

A terminación en -oso fai pensar nun adxectivo con este sufixo, pero todas elas chocan coa persistencia das formas medievais Monte Roso ou Monterroso. Por exemplo, un composto Monte Terroso, con haploloxía, non se documenta nunca.

Sobre a identificación do nome que nomea o topónimo, Nicandro Ares cre que se debe identificar co actual pico de San Cristovo, cunha altitude de 825 m, posto que a localidade se sitúa na súa ladeira. Pero Carlos García (2002: 17) considera que debe ser o actual monte de Vacaloura, localizado entre os Picos de Narón e San Cristovo, baseándose nun doc de 1022 do TACSantiago que nomea Sampiri (actual Sampil), e que o sitúa xusto debaixo do Monte Roso.

 

Dokumentazio historikoa

Antzinatekoa eta Erdi Arokoa

  • "ad montem de Meta, transiens Ferraria flumen venit ad Castrum Nesperarie et venit ad Deiroso Monte et protenditur ad Monte Navego ad Castrum veniens Arburisulie concludens per flumen Bubale" a.572 Costa_BragaLiberFidei. Este documento, de autenticidade discutida, é un dos máis antigos do noso territorio. Os editores presentaron varias lecturas diferentes deste topónimo; amais da indicada, Aeiroso (RiscoESagrada40, CDLugoCañizares), Eiroso Montem (TVelloLugo). Monterroso figura neste texto como límite occidental do comitatus pallarensis, o condado de Pallares.
  • "in territorio Asma sub (...) ipso Monteroso” 922 CDCatMondoñedo, p. 14-15
  • “ipsa villa Bene Vivere qui est scita subtus Monte Rosum” 937 TCelanova, p. 449
  • “hereditatem in loco, cui dicunt Sendin, discurrente ad Aulam Sti. Cipriani inter duos Alpes Monte Roso et Sumio” 1063 TSobrado f.47v-48r

Pronto deu lugar a un condado medieval:

  • "Sancius comes de Monterroso" 1098 DocUrraca
  • “Monio Pelagiz dominans in Monterroso” 1112 CDOseira
  • “in terra de Monterroso” 1278 DocCatLugo

E despois a un núcleo de poboación:

  • "in villa illa de Monterroso" 1202 CDLugoCañizares

 

Garaikidea

  • Monte Rozo 1653 AtlasTexeira 
  • Monterroso 1752 CME 
  • Monterroso 1806-1870 DicMadoz 

Hurbileko leku izenak

No propio concello e nos próximos encóntranse varios lugares que conteñen na súa denominación a forma monte, como corresponde á orografía da zona, pouco accidentada pero con bastantes elevacións suaves, como consecuencia da erosión (GEG, s.v. Monterroso):  Monte Alegre (lugar en Taboada, Lu), Montecalvo (lugar en Monterroso, Lu), Montecelo (lugar en Monterroso, Lu), Montecelos (lugar en Antas de Ulla, Lu; Taboada, Lu). 

Hizkuntza

En Galicia existen numerosos lugares que conteñen a voz monte, tanto con artigo (O Monte), como en composición (Montefaro, en Ares e Valdoviño, Co), parroquias: Monteagudo (Arteixo, Co), Montecubeiro (Castroverde, Lu), Trasmonte (Ames, Co), etc. e concellos: Montederramo (Ou) e Monterrei (Ou).

En canto á segunda parte, poderían ser cognados Fontes Rosas (parroquia en Touro) e Ponterrosa (Palas de Rei);  Nicandro Ares_TopGal propono para este último, e ademais considera como alternativa terrosa ‘ponte cuberta de terra’", pero isto parece pouco explicable semanticamente. En todo caso, sen coñecer atestacións antigas é difícil chegar a conclusións seguras. Deberían descartarse como cognados formas como Silvarosa, Silvadrosa, Arosa, pois son compostos con HEDEROSA.

Ana Boullón:  "Monterroso", 

en Toponimia de Galicia e Portugal (PID2020-114216RB-C61), proyecto integrado en Toponomasticon Hispaniae, financiado por el MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. http://toponhisp.org 

[consultado en 09-01-2026].
Data: 13/10/2023
1313
no-portugues

Coordenadas: -7.83411 42.792733

Las coordenadas en el estado español proceden del IGE

×Cerrar

Visualización de capas

One fine body…

Close Save changes
Transcripción fonética
[monteˈroso̝]
Audio
Probintzia
Lugo
Bizilagunak
3613 (2020)

Herritarren izena eta talde izengoitiak

Herritarren izena(k)

Monterrosino

Sasigentilizioak

Raposos (DTG). Este seudoxentilicio explícase por unha copla popular coñecida en toda Galicia: 

“Se ti viras o que eu vin na feira de Monterroso: vinte e cinco xastres xuntos a cabalo dun raposo” 1863 (TILGa)

Leku izenak sortutako jende izenak

Abizena
No ha generado apellido
Izena
Ez du jende izenik sortu

Bibliografia berezia

Ares Vázquez, Nicandro (2000): “Toponimia do concello de Monterroso”, Lucensia 10, n. 21, p. 259-276. 

Vázquez García, Carlos (2002): Toponimia de Monterroso. Monterroso: Concello de Monterroso.  

Sinadurak

Erredakzioa: Ana Boullón

Contribucións puntuais: Antón Santamarina, Emilio Nieto.

Ministerio de ciencia
Xunta de Galicia
Instituto da Lingua Galega
UPNA
UAM
Universidad de Zaragoza

MCIN/AEI/10.23039/501100011033k finantzatu du Toponomasticon Hispaniae I+D+I proiektua. Aplikazio honek Galiziako Xuntak ikerketa guneen finkapenerako eta egituraketarako ematen dituen laguntzetako bat izan zuen.

Menú del pie

  • Pribatutasun politikak
  • Cookies politikak
  • Harremanetarako
-
-
-
-