Ir o contido principal
Volver a ToponHisp
  • Consulta do dicionario
  • Resultados do proxecto
  • Bibliografía
  • Fontes
  • Histórico
  • Acceso investigadores
esglcaeupt-ptastan

Chiste, El

Chiste, El

Tipoloxía ou caracterización xeográfica

Paraje
Idioma do topónimo
Castellano

Étimo

SĔXTU
Latino
Outros

Ámbito semántico

Outros

Resumo xeral

Nombre documentado desde época medieval referente a un lugar situado a unos 9 km de la ciudad de Carmona. Esta distancia, equivalente a 6 millas romanas, permite postular como origen el lat. SEXTUS, aplicado al sexto miliar de una calzada romana.

Aspectos xeográficos, históricos, administrativos

El lugar alberga abundantes restos de interés arqueológico de época romana según información del Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico (Guía_IAPH)

Información específica de étimo para este topónimo

El área conocida actualmente como El Chiste se sitúa a aproximadamente 9 km de CARMO (la actual Carmona), importante ciudad romana en la que confluían varias calzadas romanas. Así mismo, alberga numerosos restos arqueológicos principalmente de época romana. Estos hechos permiten asegurar que el topónimo remonta al lat. SEXTU, numeral aplicado al sexto miliar de una calzada (coincidente parcialmente quizá con la actual carretera de Carmona a Marchena; Top.Carmona, pp. 116-117); a la misma vía de comunicación parece aludir el hidrónimo Guadarrecife, nombre de un arroyo cercano.

El artículo El, habitual tanto en el habla actual como en la documentación escrita moderna, es ajeno a las formas históricas, y revela que los hablantes actuales relacionan el topónimo con el apelativo chiste. Esta etimología popular pudo actuar ya en época medieval, pues el apelativo chiste (derivado del onomatopéyico chistar) se atestigua ya en un texto de 1534-36, y su variante chista incluso en Berceo (según el DCECH): ello explicaría por qué la forma castellana es Chiste en lugar del fonéticamente más probable Xiste (pronunciado [‘ʃiste]).

Documentación histórica

Antiga e medieval

1389: donadio de Chiste (Catálogo_Carmona, p. 40)

Moderna

h. 1530: “Las dehesas que ay en el termino desta villa: [...] Tomegil, Chistes, Albayda” (Ordenanzas_Carmona, p. 168)

Actual: Cortijo del Chiste, Arroyo del Chiste (mapa del Servicio Geográfico del Ejército), Haza del Chiste (NGA)

Paisaxe toponímica próxima

Para nombres con similar motivación inicial, véase Cuartos, Quinto.

Cognados e topónimos relacionados

Santiago de Chiste: nombre de un lugar situado cerca del límite entre las actuales provincias de Sevilla y Cádiz que aparece citado en el Libro de la Montería (h. 1344): “La onbria que es cabo Ssantiago de Chiste es buen monte de puerco en yuierno. La Porquera de Espera es buen monte de puerco en yuierno”. Es probable que el lugar sea coincidente con el actual Puente de Santiago, al sur del término sevillano de Utrera. En documentos de mediados del siglo XIII el mismo nombre aparece bajo las variantes Chist y Sist (TopCarmona, p. 114). También en este caso, el referente que motivó el nombre lat. SEXTUS ha de ser el miliar de una calzada romana, pues no puede ser casualidad que el lugar diste 6 millas de una importante localidad romana, CARISSA AURELIA, situada en el actual término de Espera (Cádiz).

Stefan Ruhstaller Kuhne:  "Chiste, El", 

Toponimia de las zonas central, sur e insular atlántica PID2020-114216RB-C66,proyecto de investigación financiado por el Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades, integrado en el Toponomasticon Hispaniae. 

[consultado en 02-11-2026].
Data: 14/05/2026
8510
no-portugues

Coordenades:-5.547838 37.428763

As coordenadas no estado español proceden do IGE

×Cerrar

Visualización de capas

One fine body…

Close Save changes
Transcrición fonética
[eɾ'ʃihte], [eɾ't͡ʃihte]
Provincia
Sevilla
Poboación (INE)
Carmona

Xentilicio e alcumes colectivos

Xentilicio(s)
Sen datos
Pseudoxentilicio(s)
Sen datos

Antropónimos orixinados polo topónimo

Apelido
Non xerou apelido
Nome
Non xerou nome persoal

Bibliografía específica

Non hai bibliografía

Sinaturas

Redacción: Stefan Ruhstaller Kuhne

Ministerio de ciencia
Xunta de Galicia
Instituto da Lingua Galega
UPNA
UAM
Universidad de Zaragoza

O proxecto I+D+I Toponomasticon Hispaniae está financiado polo MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. A presente aplicación contou cunha axuda para a consolidación e estruturación de unidades de investigación competitivas da Xunta de Galicia (ED431C 2021/20).

Menú del pie

  • Políticas de privacidade
  • Políticas de cookies
  • Contacto
-
-
-
-