Ir o contido principal
Volver a ToponHisp
  • Consulta do dicionario
  • Resultados do proxecto
  • Bibliografía
  • Fontes
  • Histórico
  • Acceso investigadores
esglcaeupt-ptastan

Chirque

Chirque

Tipoloxía ou caracterización xeográfica

Paraje
Idioma do topónimo
Castellano

Étimo

QUĔRCU
Latino
Fitonimia

Ámbito semántico

Fitonimia

Resumo xeral

Nombre basado en el apelativo mozárabe cherco 'encina' (< lat. vg. *CERCU, lat. QUĔRCUS 'íd'), referente a la característica vegetal más destacada del lugar en el momento de su creación.

La variante actual (El) Chicle se debe a una deformación causada por etimología popular.

Información específica de étimo para este topónimo

A pesar de que en el habla local actual predomina la pronunciación del nombre como Chicle o El Chicle frente a Chirque, es esta última variante la que debe constituir el punto de partida para la explicación lingüística del nombre, pues es la única que figura en la documentación histórica. [El] Chicle es una evidente deformación, muy reciente, por etimología popular, causada por la opacidad de la forma Chirque para el hablante.

Dado que el nombre se atestigua ya en el primer texto redactado en castellano referente a Carmona (el Repartimiento de Carmona, de 1248, año siguiente al de la reconquista de la localidad), no cabe duda de que se trata de un elemento onomástico adoptado por los castellanoparlantes de boca de la población hispanoárabe local. El árabe, a su vez, incorporó el topónimo desde el mozárabe, romance en el que se documenta el apelativo cherco 'encina' (concretamente, en el Botánico Anónimo estudiado por Asín Palacios: GlosBotánico, p. 95), procedente del lat. vg. *CERCU (lat. QUĔRCUS 'íd.'). El nombre hizo referencia, pues, en su origen a la vegetación que caracterizaba el lugar (TopCarmona, pp. 109-112).

La forma Chirque presenta características fonéticas tanto del mozárabe como del hispanoárabe: palatalización de la velar latina (rasgo típicamente mozárabe), cerrazón de la vocal [e] y pérdida de [-o] final (rasgos hispanoárabes; la agregación de una [-e] final puede atribuirse al castellano, que no admite una terminación [-rk]).

El mozárabe cherco pasó al hispanoárabe no solo como nombre propio, sino también como apelativo, pues Pedro de Alcalá registra la equivalencia "roble arbol. chirquě". No obstante, si el nombre carmonense Chirque se basara en este apelativo hispanoárabe, probablemente contendría el artículo Al-; es, pues, preferible considerarlo un elemento onomástico surgido del romance autóctono, y transmitido como tal al árabe.

 

 

Documentación histórica

Antiga e medieval

1248: "veinte aranzadas de viña de las que fueron de Abenfuth, de las que son a la parte que dizen Chirqe" (Repartimiento de Carmona, p. 82)

1755: "Sitio de Chirque"; "cercado que nombran del Chirque"; "sitio de Chirque" (Catastro del Marqués de la Ensenada, tomo correspondiente a Carmona)

Paisaxe toponímica próxima

Las referencias a la encina son abundantes en la toponimia española, y no solo en la menor, sino incluso en la mayor (La Encina en Salamanca y Alicante, Encinas Reales en Córdoba, Baños de la Encina en Jaén, Encinillas en Segovia).

Cognados e topónimos relacionados

Cherque, topónimo aragonés documentado en 1307 (Walsh_1967: 263).

Stefan Ruhstaller Kuhne:  "Chirque", 

Toponimia de las zonas central, sur e insular atlántica PID2020-114216RB-C66,proyecto de investigación financiado por el Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades, integrado en el Toponomasticon Hispaniae. 

[consultado en 06-09-2026].
Data: 03/06/2026
8496
no-portugues

Coordenades:-5.660555 37.47519

As coordenadas no estado español proceden do IGE

×Cerrar

Visualización de capas

One fine body…

Close Save changes
Transcrición fonética
['ʃikle], ['t͡ʃikle], ['t͡ʃirke]
Provincia
Sevilla
Poboación (INE)
Sen datos

Xentilicio e alcumes colectivos

Xentilicio(s)
Sen datos
Pseudoxentilicio(s)
Sen datos

Antropónimos orixinados polo topónimo

Apelido
Non xerou apelido
Nome
Non xerou nome persoal

Bibliografía específica

Non hai bibliografía

Sinaturas

Redacción: Stefan Ruhstaller Kuhne

Ministerio de ciencia
Xunta de Galicia
Instituto da Lingua Galega
UPNA
UAM
Universidad de Zaragoza

O proxecto I+D+I Toponomasticon Hispaniae está financiado polo MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. A presente aplicación contou cunha axuda para a consolidación e estruturación de unidades de investigación competitivas da Xunta de Galicia (ED431C 2021/20).

Menú del pie

  • Políticas de privacidade
  • Políticas de cookies
  • Contacto
-
-
-
-