Castro de Caldelas, O
Tipoloxía ou caracterización xeográfica
Étimu
Derivado
Resume xeneral
É un composto de Castro, do latín castrum 'lugar fortificado, castelo', e Caldelas, do latín calidus, -a, -um 'quente', ao que se lle engadiu o sufixo -elas.
Aspectos xeográficos, históricos, administrativos
A Terra de Caldelas (así denominada no mapa das comarcas, conformada por este concello xunto con Parada de Sil, A Teixeira e Montederramo) é un antigo territorio medieval que foi vila de reguengo no séc. XII e pasou a pertencer á casa de Lemos no XIV, e no XVIII á casa de Alba. Na constitución dos municipios no séc. XIX, o nome creouse coa xunción do topónimo O Castro, onde reside a capital municipal, e Caldelas. No NG 2003 o nome foi oficializado como Castro Caldelas, mais na revisión (NG 2026), cambiouse para O Castro de Caldelas para que se axeitase á pronuncia local.
Información específica d'étimu pa esti topónimu
Aínda que as voces caldas e caldelas adoitan referirse a lugares con augas termais, hoxe en día, só se atopan augas sulfurosas, pero non termais, nas proximidades do Castro de Caldelas, a capital municipal.
Documentación histórica
Vieya y medieval
- "in villa quam vocitant Aederata, territorio Caldellas" 884 TCelanova p.341
- "damus atque concedimus vobis ad imperandum mandationem de roborata, Tribes, Caldelas, Beareca" 926 CDAstorga p. 82-83
- "cum ecclesias iam supradictas de Bregantia et Aliste et Senabria, Tribes et Kaldelas" 934 CDAstorga p. 89-92
- “Rovoyra Sacrata, qui est in Monte de Ramo, territorio Caldelas”, 1124, CDMontederramo, p. 182
- "delo camiño que vén do Castro de Caldelas pera Ourense" 1497 CDSantoEstevodeRibasdeSil_Paula Bouzas, p. 85
- "Juan Yanes, notario público eno Castro e terra de Caldelas" 1461 CDDevanceiros p.110
Moderna
Cognaos y topónimos rellacionaos
O substantivo Castro dá nome a 421 lugares en Galicia, segundo o NG. Pode ir acompañado de artigo (O Castro) ou aparecer modificado (Trascastro). Algúns exemplos son os concellos de Castroverde e Castro de Rei (Lu).
O Nomenclator rexistra cinco lugares denominados Caldelas, nos concellos de Antas de Ulla (Lu), Portomarín (Lu), Leiro (Ou), e no concello de Ponte Caldelas (Po).
en Toponimia gallega, portuguesa y asturiano-leonesa, PID2024-159776OB-C41, proyecto integrado en Toponomasticon Hispaniae. Prolongación antroponímica y proyección americana (ToponHisp-PA), financiado/a por MICIU/AEI/10.13039/501100011033. http://toponhisp.org
Coordenadas: -7.415814 42.375918
Las coordenadas en el estado español proceden del IGE
Xentiliciu y nomatos coleutivos
caldelao, caldelá
Antropónimos orixinaos pol topónimu
Bibliografía específica
Robla
Redaición: Eduardo Louredo Rodríguez
Revisión: Ana I. Boullón Agrelo
