Ir o contido principal
Volver a ToponHisp
  • Consulta do dicionario
  • Resultados do proxecto
  • Bibliografía
  • Fontes
  • Histórico
  • Acceso investigadores
esglcaeupt-ptastan

Cuarto

Cuarto

Tipoloxía ou caracterización xeográfica

Localidad
Idioma do topónimo
Castellano

Étimo

QUARTU
Latino
Outros

Resumo xeral

Topónimo basado en el numeral latino QUARTUS ‘[el] cuarto’, referente al miliar que marcaba la distancia de cuatro millas respecto de la ciudad romana de HISPALIS en la calzada que unía esta con GADES (Cádiz).

Aspectos xeográficos, históricos, administrativos

Para una caracterización histórica y arqueológica del lugar, véase la bibliografía específica citada.

Información específica de étimo para este topónimo

La localización junto a la que fue calzada romana de HISPALIS a GADES (conocida en siglos anteriores como Arrecife Viejo), a una distancia de unos seis km de la Puerta de Jerez (salida del casco antiguo de Sevilla hacia Cádiz), es prueba evidente de que el nombre remonta al lat. QUARTUS ‘cuarto’, en referencia al cuarto miliar de dicha vía romana (RepSevilla, t. I, p. 407; CatArqSevilla, t. II, p. 114-5). La transmisión del nombre latino a través del árabe hasta el castellano fue facilitada por la importancia histórica y económica del lugar, una alquería medieval que remontaba a una villa romana (González Jiménez 1977: 154-155; IAPH).

En el uso actual alternan formas con y sin artículo (Cortijo del Cuarto-Cortijo de Cuarto) y predomina la variante sin -s (Cuarto frente al histórico Cuartos; esta última indica que el étimo es un nominativo latino). Ello es reflejo de la asociación del topónimo por parte de los hablantes con el apelativo cuarto.

Documentación histórica

Antiga e medieval

s. XI: Kuwartux (Geografía de al-‘Uḏrī, según Valencia_1988: )

1253: “Diol Quartos, en que ha tres mill pies e por medida mill e ciento e sesenta arançadas” (RepSevilla, p. 115); Quartos (RepSevilla, p. 118, 233).

Paisaxe toponímica próxima

El topónimo puede compararse con otros nombres que remontan igualmente a denominaciones de miliares que marcaban la distancia respecto de ciudades romanas, como Quinto y Chiste. Para nombres de análoga motivación conservados en el entorno de la antigua CAESARAUGUSTA, véase Ubieto_1975-1976.

En las inmediaciones del Cortijo de Cuarto se encuentra la ermita de la Virgen de Valme, hagiónimo que conserva el imperativo medieval ¡valme! 'váleme, protégeme'.

Stefan Ruhstaller Kuhne:  "Cuarto", 

Toponimia de las zonas central, sur e insular atlántica PID2020-114216RB-C66,proyecto de investigación financiado por el Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades, integrado en el Toponomasticon Hispaniae. 

[consultado en 01-11-2026].
Data: 29/05/2026
8765
no-portugues

Coordenades:-5.975228 37.323786

As coordenadas no estado español proceden do IGE

×Cerrar

Visualización de capas

One fine body…

Close Save changes
Provincia
Sevilla
Poboación (INE)
Sen datos

Xentilicio e alcumes colectivos

Xentilicio(s)
Sen datos
Pseudoxentilicio(s)
Sen datos

Antropónimos orixinados polo topónimo

Apelido
Non xerou apelido
Nome
Non xerou nome persoal

Bibliografía específica

Hernández Díaz, José, et al. (eds.) (1951). Catálogo arqueológico y artístico de la provincia de Sevilla. Tomo III: Écija. Dos Hermanas. Sevilla: Diputación de Sevilla.

González Jiménez, Manuel (1997). “Sobre los orígenes de Utrera y Dos Hermanas”. Studium: Revista de humanidades 3, p. 151-158.

Sinaturas

Redacción: Stefan Ruhstaller Kuhne

Imagen del Cortijo de Cuarto.

Imagen del Cortijo de Cuarto.

Ministerio de ciencia
Xunta de Galicia
Instituto da Lingua Galega
UPNA
UAM
Universidad de Zaragoza

O proxecto I+D+I Toponomasticon Hispaniae está financiado polo MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. A presente aplicación contou cunha axuda para a consolidación e estruturación de unidades de investigación competitivas da Xunta de Galicia (ED431C 2021/20).

Menú del pie

  • Políticas de privacidade
  • Políticas de cookies
  • Contacto
-
-
-
-